Wnętrza w klasycyzmie francuskim

Elementy do kompozycji całego wnętrza w dobie klasycyzmu

 

Francuski  renesans stworzył wspaniałe budowle zamkowe. Pałac w XVII w. nie ma natomiast nic z obronnego zamku feudała, jest reprezentacyjną siedziba, której charakter sugeruje, ze nic jej z zewnątrz nie grozi. Pałac królewski, Wersal stał się wzorem dla całej magnaterii; stąd promieniowały nie tylko na Francję, lecz i na inne kraje - kultura, sztuka i obyczaje. W okresie klasycyzmu architekt był reżyserem, który umiał przewidzieć, w jaki sposób rozwiązać wnętrza, aby służyły one gustom magnatów i dworzan. Do Francji przenikają w tym okresie wpływy Wschodu, które podnoszą jeszcze przepych urządzenia wnętrz, a jednocześnie urozmaicają klasyczne formy nowymi motywami.

W rozważaniach o wnętrzach francuskich z czasów Ludwika XIV na pierwsze miejsce wysunąć należy pałac wersalski, którego budowa i urządzenia dały najwieksze pole do popisu zarówno architektom, jak i francuskim rzemieślnikom. Był to okres wielkich artystów - architektów i rzeźbiarzy, w mniejszym zaś stopniu malarzy, którym w tym czasie można było przypisać głownie opracowanie projektów gobelinów do ozdabiania ścian wnętrz pałacowych. Spośród całej plejady architektów należy wyróżnić: Charles Lebrub - malarza i architekta wnętrz, Claude Perrault - budowniczego wschodniej fasady Luwru, Francois Mansart - twórcę pałacu w Blois i Maison Lafitte, oraz wybitnego znawcę klasycyzmu, jednego z architektów najbardziej czynnych przy budowie Wersalu - Jules Hardouin Mansart.

 

Chodniki wełniane - w Warszawie - www.wykladzinyotwock.pl

 

Styl jaki się wykształcił w ciągu długiego okresu panowania Ludwika XIV, przeszedł kolejne etapy rozwoju - od ciężkich form dekoracyjnych i reprezentacyjnych - do poważnych, lecz swobodnych. Centralnym punktem kompozycji pałacu wersalskiego jest sypialnia króla, umieszczona na osi marmurowego dziedzińca. Odpowiadało to ceremoniałowi dworskiemu, wymagającemu, aby przyjęcia odbywały się w sypialni królewskiej, a wstawianiu i udawaniu się króla na spoczynek, przy udziale licznych dworzan z najbliższego otoczenia, towarzyszyły określone zwyczajowe funkcje.

Sypialnia, jako reprezentacyjne, główne wnętrze pałacu, była klasyczną kompozycją architektoniczną, z pilastrami, gzymsami, sklepionym sufitem oraz łóżkiem z baldachimem za balustrada na stopniu, przy czym łóżko było umieszczone na osi pałacu. Warto zanotować, że w odróżnieniu od francuskiego - hiszpański pałac miał umieszczoną na osi kaplice, co odpowiadało ideologii ówczesnego społeczeństwa, kierowanego przez jezuitów. W innych pałacach francuskich przyjęto za przykładem Wersalu podobną zasadę kompozycji planu. Czasem sypialnia była umieszczona w alkowie. Założenia pałaców nabrały wielkiej prostoty i równowagi układu. Pokoje reprezentacyjne przewidziane były w skrzydle frontowym.

 

Wykładziny - w Warszawie - www.wykladzinyotwock.pl

 

Zasadą w kompozycji wnętrz było charakterystyczne umieszczenie drzwi łączących sale - w ścianach poprzecznych, w pobliżu okien. Jednym z głównych wnętrz pałacowych, obok omówionego już pokoju sypialnego, była galeria, która w późniejszym okresie zanikła.

Galeria w pałacu wersalskim, tzw. lustrzana, jest długim wnętrzem, którego ściana przeciwległa w stosunku do okien jest ozdobiona wielkimi lustrami, umieszczonymi jako pendant do okien. Na końcach galerii, z dwóch stron, znajdują się kwadratowe salony: z jednej strony Salon Wojny, z drugiej - Salon Pokoju. Są one zaliczane do najpiękniejszych wnętrz klasycyzmu, z wyjątkiem galerii, która jest krytykowana. Powyższe opisy nie oddają jednak dostatecznie najbardziej istotnej cechy wnętrz francuskich z tych czasów, a mianowicie tego, że miały one, w odróżnieniu od wnętrz baroku włoskiego, charakter mieszkalny. W okresie klasycyzmu następuje dalszy rozwój siedziby zw. hotel.

Charakterystyczna cechą hotels staje się ucieczka od ulicy. Pokoje mieszkalne, nawet w budynkach wznoszonych na mniejszych działkach, były od strony dziedzińców, od frontu zaś umieszczone były kuchnie i garderoby.

 

Kolorowe wykładziny podłogowe - w Warszawie - www.wykladzinyotwock.pl

 

Jednymi z głównych elementów kompozycji hotels stają się wejścia i schody, jako nieodzowna przestrzeń reprezentacyjna dla uroczystego wprowadzania gości do wnętrza, przy zachowaniu ceremoniału i stopniowego zbliżania widza do właściwego celu, jakim było główne wnętrze - salon.

Kompozycja schodów najlepiej wyrażała teatralność tych założeń. Klatka schodowa była często monumentalnym wnętrzem, z szerokimi podwójnymi biegami schodów i z ciężką balustradą, zapewniająca bezpieczeństwo wchodzącym orszakom. Były i małe, boczne, kręcone schody; pozostawały one jednak ukryte miedzy wnętrzami i służyły intymnym połączeniom między piętrami. Wnętrza mieszkalne miały różne kształty: prostokątne, okrągłe oraz owalne. Plany hotels są niesymetryczne, występuje w nich typowy układ apartamentów, składających się z trzech elementów: pokoju sypialnego, gabinetu, ewentualnie jeszcze salonu. Charakter wnętrz w domach miejskich przypomina wnętrza pałacowe; formy i szczegóły architektoniczne są jednak uproszczone, a materiały użyte do robót wykończeniowych - znacznie skromniejsze.

 

Wykładziny tarkett Warszawa - w Warszawie - www.wykladzinyotwock.pl

 

źródło: materiały książka S.Sienicki - Wnętrza mieszkalne